• Arıkuşu >> Merops apiaster >> Bee-eater..

5 Nisan 2014

2 Nisan 2014 Toplantı Özeti

Bu hafta toplantımızın gündeminde "Yaygın Kuş İzleme Çalışması" vardı. 2002'de başlayan bu çalışmanın inceliklerini Evrim Tabur'dan dinledik. Yeni mekanımızda -Mimar Sinan Üniversitesi Fındıklı Kampüsü, 203 numaralı sınıf- 12 kişilik katılımla ilk sunum gerçekleşti.,

Çalışmanın amacı, "Yaygın kuş türlerini “gösterge” olarak değerlendirip üreme popülasyonları üzerine bilgi toplayarak doğada yaşanan değişiklikleri ve biyolojik çeşitlilik kayıplarını daha iyi anlamak" olarak özetlenebilir. 

Şu anda Türkiye genelinde bu çalışmaya katılan 30 gönüllü mevcut. Bu sayıyı arttırmak için kuş gözlemcilerine ihtiyaç var. 

Çalışmanın metodolojisi ve diğer bilgiler için sunumu buradan indirebilir, rahatça çalışabilirsiniz. 

27 Mart 2014

26 Mart 2014 Toplantı Özeti

Merhaba yelkovanlar,

Yepyeni toplantı mekanımızda bir kuş yuvası altında gerçekleştirdiğimiz toplantının özetini okumak üzeresiniz. "Yeni mekan ve nasıl gidiyoruz?" konulu toplantı 16 kişilik katılımla dolu dolu geçti. Hızlıca aktarmak gerekirse:

Geziler ve toplantılar iyi gidiyor. Katılım konusunda belli ortalamaları çoğunlukla tutturuyoruz. Aramıza yeni insanlar katılıyor. Devamlılıklarını diliyor ve yenilerini bekliyoruz.

Yaz toplantılarında karar verdiğimiz projeler içinse aynı şeyi söyleyemiyoruz. İş gücünün azlığı ve yapılacak işin çokluğu, kalifiye (veya kendine bu konuda güvenen) eleman yetersizliği gibi sıkıntılar tüm projelerin askıda kalmasına yol açtı. Dolayısıyla daha fazla eğitim ve farkındalık çalışmasına ihtiyacımız olduğuna karar verildi. Şimdilerde üniversite seviyesinden başlayacak bir eğitim programının hazırlığında bir grup. Halihazırda üniversitede okuyup kendi okulundaki ilgili kulüplerle iletişim sağlamak isteyenler de kendi okullarındaki uygun tarihi (özellikle sınavlar açısından) kollamaya başladılar. Yeni katılanlar için her ay tekrarlanacak bir başlangıç eğitimi/sunumu ve pratik arazisi de düşünülüyor. 

Bu sezon geniş zamanlara yaydığımız kuş tanımlama eğitimleri pek beğenildi, malumunuz. Dedik ki "Su kuşları tamam, yırtıcılar tamam, e peki ötücüler?" Bahar gelmiş ve her yer şenlenmeye başlamışken, Avrupa Kuş Atlası varken ötücü çalışmayalım da ne yapalım?! Kısa zamanda sunumlarınızla bu seriye katkı sunmanızı dileyen bir mail alacaksınız. Öğrenirken öğreteceğiniz günler yine kapıda. 

Araziye çıkarken birbirimize haber vereceğiz. Bunu en çok yeni katılanlar daha fazla arazi pratiği edinebilsin diye yapacağız. Kendi yakın çevremizle çıktığımız küçük büyük tüm arazileri duyuracağımız sistemin alt yapı çalışmaları sürüyor. Bana öyle geliyor ki yasaklı yerden soracaklar.

Yeni mekandan bahsedelim. Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi'nin Fındıklı kampüsünün 203 nolu sınıfında toplanıyoruz. Ulaşım kolaylığı konusunda hiç bir şey değişmedi. Sadece yolun karşısına geçtik. Doğa ve Bisiklet Kulübü'nün misafiriyiz. Her hafta aralarından biri veya birkaçı bizimle olacak.

Anadolu yakası için mekan arayışı halihazırda orada yaşayanlar tarafından sürdürülüyor. Katkı koymak, mekan önermek isteyenlerin mesajlarını istanbulkusgozlemtoplulugu@gmail.com adresine bekliyoruz.

İstanbul Kuş Gözlem Topluluğu ayda iki kez olmak üzere iki haftada bir çarşamba akşamları düzenli olarak toplanıyor. İstanbul ve kuşların ağırlıklı olarak konuşulduğu bu toplantılar oldukça verimli geçiyor. Tüm detaylarıyla Yelkovan mail grubundan da takip edebileceğiniz bu toplantıları Nazlı Avcılar yazıyor.
İlgili sorularınız için "İletişim" menüsünden bize ulaşabilirsiniz.

19 Mart 2014 Toplantı Özeti

Geçen hafta yapamadığımız Atlas Projesi bilgilendirme toplantısını bu hafta gerçekleştirdik. Kerem Ali Boyla yapmış olduğu sunumda (Türkiye Üreyen Kuş Atlası) bu projenin tüm aşamalarından bahsetti. 26 kişilik katılımla adeta yeni bir rekor kırdığımız toplantıda gördük ki bu çalışmanın yapılması oldukça önemli. Türlerin var ya da yok bilgisine ek olarak yoğunluklarını da belirleyebileceğimiz atlas projesinin olmazsa olmazı tabi ki kuş gözlemcileri!

Toplantı atlas fikri nereden çıktı sorusuyla başlıyor. Başlıklar, projenin metadolojisi, harita okuma detayları ve sonuç kısmı ile devam ediyor. Sunumun sonunda size iyi kuşçu olmanın tüyoları da veriliyor.

Teknik detaylarla birlikte geniş kapsamlı özet, en kısa zamanda proje asistanı Dilek Şahin tarafından siteye eklenecek.
Ama siz yine de sunumu buradan indirebilir, gönlünüzce çalışabilirsiniz.

İstanbul Kuş Gözlem Topluluğu ayda iki kez olmak üzere iki haftada bir çarşamba akşamları düzenli olarak toplanıyor. İstanbul ve kuşların ağırlıklı olarak konuşulduğu bu toplantılar oldukça verimli geçiyor. Tüm detaylarıyla Yelkovan mail grubundan da takip edebilirsiniz.
İlgili sorularınız için "İletişim" menüsünden bize ulaşabilirsiniz

18 Mart 2014

Türkiye Kuş Atlası Pilot Çalışma

Türkiye Kuş Atlası çalışması vakti geldi de çattı. İstanbul Kuş Gözlem Topluluğu olarak gözlemcilerin yoğun katılımını beklediğimiz bu projenin ilk pilot çalışması 22-23 Mart 2014 tarihlerinde EBCC (Avrupa Kuş Sayım Konseyi) üyeleri ile beraber Çatalca ve Riva'da gerçekleştirilecek. Kontenjanın sınırlı olduğu çalışmaya katılmak için acele edin! Kerem Ali Boyla'nın daveti aşağıdaki gibi;

"Türkiye Kuş Atlası çalışması kapsamında EBCC (Avrupa Kuş Sayım Konseyi) üyelerinin gözetiminde pilot çalışma 22-23 Mart'ta İstanbul'da yapılacak.
Bu çalışmada amaç bir günlük atlas çalışmasının nasıl yapıldığını göstermek olacak. Çalışmaya katılanlar:

  • Atlas çalışmasında hangi karelerde çalışılacağını
  • Harita okumayı ve GPS kullanmayı
  • Transekt üzerinde bir saatlik yürüyüşte kuş saymayı
  • üreme kodlarını kullanmayı
  • Rastlantısal kayıtları derlemeyi, öğrenecek.

22 Mart Cumartesi * Avrupa Yakası - Çatalca 
07:00 Servis Hareket (Güzergah: Mecidiyeköy, İncirli, Küçükçekmece, Çatalca - saatleri katılımcılara tekrar duyurulacak)
08:30 Çatalca'da toplantı.
09:30 Araziye'ye dağılış
11:30 Tekrar Çatalcaya dönüş
12:00 Değerlendirme
13:00 Yemek
14:00 Rastgele gözlem çalışması
15:00 Bitiş ve İstanbul'a hareket.

23 Mart Pazar * Anadolu Yakası - Riva
07:00 Servis Hareket (İncirli, Mecidiyeköy, Harem, Bostancı, Riva - saatleri katılımcılara tekrar duyurulacak)
08:30 Riva veya Polonezköy'de toplantı.
09:30 Araziye'ye dağılış
11:30 Tekrar Riva veya Polonezköy'e dönüş
12:00 Değerlendirme
13:00 Yemek
14:00 Rastgele gözlem çalışması
15:00 Bitiş ve İstanbul'a hareket.

EBCC tarafından katılacaklar:
Sergi Herrando İspanya
Ruud Foppen Hollanda - SOVON
Verena Keller İsviçre - Vogelwarte
Mikhail Kalyakin    Rusya
David Noble    İngiltere - BTO
Aleksi Lehikoinen    Finlandiya
Petr Vorisek    Çek Cumhuriyet, BİrdLife Czech
Danae Portolou    Yunanistan - HOS
Hans-Günther Bauer    Almanya - Max Planck Enstitüsü
Katılımcılar minibüs dışındaki tüm masraflarını (İstanbul'a ulaşım, yemek) kendileri karşılayacaktır. Maalesef yardımcı olabileceğimiz bir fonumuz yok.
Katılımcılar başvuru sırasına göre alınacaktır. Kuşbank'a kayıt giren kişilere ve aktif gözlemcileere öncelik verilecektir.

Katılmcılardan getirmesini istediğimiz şeyler:

  • Yağmur olma ihtimaline karşı, su geçirmez ayakkabı ve yağmurluk
  • Dürbün, kuş kitabı, derter ve kalem
  • Varsa GPS, yoksa akıllı telefon
  • android telefon için GPS Test app (https://play.google.com/ store/apps/details?id=com. chartcross.gpstest&hl=tr)
  • iphone için GPS Device Data (https://itunes.apple.com/us/ app/gps-device-data/ id445995921?mt=8) veya
  • UltiMate GPS (https://itunes.apple.com/us/ app/ultimate-gps/id403066634? mt=8)

Araçla gelenler buluşma noktalarına (Çatalca ve Polonezköy/Riva) gelebilir.

Bu çalışmaya katılanlar EBCC üyeleri taraından imzalanacak sertifikaları kazanacaklardır. Serfitikalar takip eden hafta içinde verilecektir.
Her çalışma için günlük kontenjan 6-8 kişiyle sınırlıdır.

LÜTFEN ZAMAN KAYBETMEDEN YERİNİZİ AYIRTIN. Katılım isteğiniz için; kusatlasi@gmail.com"

15 Mart 2014

5 Mart 2014 Toplantı Özeti

5 Mart akşamı Doğa Derneği'nde toplanan İKGT'de bu hafta konumuz kartallardı. 20 kişilik katılım gerçekleşti. Mehmet Eren Yalman'ın Kartalların tanımlanması kolay olandan zor olana anlattığı sunumdan notlar şöyle:
Ergün Bacak ve Bozkır Kartalı samimiyeti. 
Ak Kuyruklu Kartal: En geniş ve uzun kanatlı ve en büyük gagalı kartal. Gagası sarı ve gün ışığında dikkat çekiyor. Kuyruk erişkinlerde beyaz, tüm yaşlarda kısa ve kama şeklinde. Göçte bir ya da iki birey görüyoruz.
Tavşancıl: Kanatlar kısa ve yuvarlak. El teleklerinin koyu rengi ve gaga büyüklüğüyle şahinden ayrılıyor. Kuyrukta siyah bandı ve gençlerde açık renk gövde dikkat çekici. Erişkinlerde boyun ve karın kızıl kahve. Sırt ortasında beyaz leke mevcut.

Balık Kartalı yine en kolay kartallardan. Gövde ve kanat altının açık rengi, yüz maskesi ve ince kanatları ayırt edici. El bileği dediğimiz bölgenin koyuluğu açık renk kanat altında kolayca görülüyor. Balık Kartalı ülkemizde yaşayıp da tamamen suya dalabilen tek yırtıcı. Bir diğer önemli özellik de dört ayak parmağından ikisi önde biri arkada olan Balık Kartalının bir ayak parmağı hareketli. Bu da sudan aldığı balığı uygun pozisyonda tutup rüzgârın etkisini en aza indirebilmesine yardımcı oluyor. Bacaklarında tüy yok. Aktif uçucu olan Balık Kartalı uçuşta martılarla karışabiliyor.

Küçük Kartal adı üzerinde küçük bir kartal, şahinden, boyunda bir kolyenin yokluğu ve kuyruk şekliyle ayırılabilir. Parmak sayısı da ayırt edici. Küçük Kartal kimilerince M harfine benzetilen sırt deseniyle tanınabiliyor. Açık ve koyu olmak üzere iki formu var. Açık formu el bileğinde leke taşımıyor. Dolayısıyla yine Balık Kartalından ayrılıyor.

Yılan Kartalı açık renk gövde ve kanat altındaki sıralı çizgilenme ve koyu renk kafayla ayırt edilebiliyor. Uzun kanatlar, hantal kanat hareketleri, el bileğindeki lekesizlik diğer tüm açık renk gövdelerden ayırt etmenize yardımcı. Büyük sarı gözler (görebilirseniz) işinizi kolaylaştıracaktır. Otururken büyük kafa baykuşa benzeyebilir dediler ama ben onların yalancısıyım.

Kaya Kartalı uzun kuyruklu bir kartal. Ensede kızıl bir lekeye sahip. Gençlerini el bileklerindeki beyaz bölgelerden ayırt etmek kolay. Gençken beyaz olan kuyruğun ucundaki kalın beyaz bant dikkat çekici. Erişkinliğe geçildikçe kaybolan lekeler yerine silüet size yardım etmeye başlıyor. Kanatlar vücuda doğru yaklaştıkça inceliyor bu da tüm kanat silüetini bombeli hale getiriyor.

Şah Kartal sırtında iki adet beyaz lekeye sahip. Soluk altın renkli bir ensesi var. Sırtın kırçıllı rengi Bozkır Kartalının gencinden ayırırken kanat şeklinin görece düzlüğü ve kısa kuyruk Kaya Kartalından ayırmanıza yardımcı oluyor.

Bozkır Kartalı gencin kanat altıda göze çarpan ve kanadı boydan boya kat eden kalın beyaz bantla kolayca ayrılıyor. Erişkinlerinin kanat ve kuyruk telekleri çizgili. Orman kartallarına göre büyük bir gagaya sahip. Eğer görebilirseniz gagadaki sarılığın gözü geçtiğini de fark edeceksiniz. Firar hattında koyuluk var yine ayırt edebilenine.

Büyük Orman Kartalı (BOK) ve Küçük Orman Kartalını (KOK) ancak tecrübeliler ayırabiliyormuş deyip susmayı çok isterdim sevgili buraya kadar okumuş olan sabırlılar. Ama bitmiyor, kartallar konusunun zırt dediği bu noktada size söyleyebileceklerim rivayetlerden ibaret. Sonra yok biz görmedik, yok biz duymadık diye gelmeyin bana. KOK'ta 7. primer kısa iken BOK'ta ayırt edilir derecede uzun. KOK'un hücum hattı açık renk, firar hattı koyu renkken BOK'ta yine tam tersi, açık bir firar hattı görüyoruz. Görece küçük gaga da KOK'a ait bir özellik. BOK'un gagası kendini fark ettirirmiş rivayete göre.

Kabul etmek gerek bazı noktalarda hayatımızı zorlaştıracak yırtıcılar ama daha önce deneyimlememişler için çok farklı bir pencere açacak bu ilkbahar göçü de. Tanımlama eğitimlerimizin teorik kısmı böylece biterken sunumcularımız Ömral Ünsal Özkoç, Taner Şekercioğlu, Burcu Yağmur Kabaalioğlu, Mehmet Eren Yalman ve tüm sunumcuların dostu yeni kuşçuların dayanağı Ergün Bacak'a teşekkürü bir borç biliriz. Bundan gayrı yapılacak en iyi şey gözümüzü açık tutmaktır.
Sarıyer'deki popüler gözlem noktası Keskin Viraj'a ilk kuşçular düştü bile, ama işler düzene 15 Mart'tan itibaren girecek deniyor. İletişimde kalın, tecrübeli gözlemcileri kollayın.
Göçle kalın ve Kuzey Ormanları'na bakın!
Sunumu buradan indirebilirsiniz.

İstanbul Kuş Gözlem Topluluğu ayda iki kez olmak üzere iki haftada bir çarşamba akşamları düzenli olarak toplanıyor. İstanbul ve kuşların ağırlıklı olarak konuşulduğu bu toplantılar oldukça verimli geçiyor. Tüm detaylarıyla Yelkovan mail grubundan da takip edebileceğiniz bu toplantıları Nazlı Avcılar yazıyor.
İlgili sorularınız için "İletişim" menüsünden bize ulaşabilirsiniz.

12 Mart 2014

Deniz Kuşlarının Hedef Dışı Av Olması (By-Catch) Nedir?

27 Şubat sabahı bir koru gezmesi sonrası Buse Ebrem, Alper Ekizoğlu ve benden oluşan ekip Üsküdar sahilde çaylarını yudumlarken denizi gözlemekteydi. Suya inmekte olan Tepeli Karabatak hepimizin dikkatini çekmiş olacak ki beklenmedik bir hareketle suya inişine beraberce şaşırdık. Hepimiz gözlemişizdir, karabataklar suya neredeyse paralel uçarak, bir uçağın piste indiği gibi inerler ve koşarak otururlar. Ama bu karabatağın inişi ayakları açılmadan ani bir suya oturuşla tamamlanmıştı. İzlemeye devam edince de işler iyi gitmedi, hayvanı zorlayan ve direnmesine sebep olan çekici bir güç vardı. Biraz dikkatli bakınca karabatağın kanadıyla sahildeki balıkçının oltası arasındaki ilişkiyi ayırt etmek zor olmadı ve Buse ile fırladık yerimizden. Balıkçı misinayı sararak karabatakla birlikte oltayı kendine çektikçe Tepeli Karabatak panikledi ve sonunda suya daldı. Kendisinden hiç beklenmeyecek bir güçle suyun altında ilerledi ve balıkçı kendisine çekmeye devam edince misina ikisi arasında gerilip koptu. Balıkçı oltasının biz kuşun derdinde bir panik dalgası esti sahilde. Ve fark ettik ki kesinlikle ne yapmamız gerektiğini bilmiyoruz bu tip bir durumda. Deniz kuşlarıyla ilgili çalıştığını bildiğimiz Dilek Şahin'e danıştık ve o da bize çevirip derlediği aşağıdaki metni yolladı.

Deniz Kuşlarının Balıkçılar Tarafından Hedef Dışı Av Olarak Yakalanması (Seabird By-catch)

Daha çok balıkçılıkta kullanılan bir terim olan "hedef dışı av" (by-catch) balıkçıların av gereçleri ile hedeflenen avın dışında bir canlı yakalamasına denir. Balıklardan deniz memelilerine kadar bir çok canlı grubu hedef dışı av olarak yakalanmaktadır. Deniz kuşları da hedef dışı av olarak sık sık oltaya takılan gruplardandır. Deniz kuşlarının balıkçı av gereçleri tarafından yakalanması yalnızca kuşların ölüm oranına etki etmemekte aynı zamanda av gereçlerine zarar verdiğinden avcılığı da verimsizleştirmektedir. Hedef dışı av olarak yakalanma, deniz kuşlarının bütün sularda yüzleştiği ve önlenmesi mümkün olan bir problemdir.

Birçok deniz kuşu türü biyolojileri gereği bir dönemde tek yumurta bıraktığından, çok uzun yavru büyütme evresine sahip olduğundan ve genç bireyler çok geç üreme olgunluğuna eriştiğinden özellikle erişkin bireylerin ölüm oranları populasyonun devamlılığını çok büyük oranda etkilemektedir.

Türkiye’de ticari balıkçılığın yanında, özellikle yoğun insan kullanımı olan kıyı bölgelerde olta balıkçılarının da kazara daha çok karaya bağlı yaşayan deniz kuşlarını yakaladığını biliyoruz. Hedef dışı avı önlemenin birçok yolu var ancak kazara yakalanan deniz kuşlarının ölmeden kurtarılması ve salınması ayrı bir titizlik gerektiriyor. Siz de deniz kıyısında oturup balıkçıları ve denizi seyrederken oltaya takılan bir martı ya da karabatak görürseniz yapmanız gerekenler şunlardır;


  1. Kuşu mümkün (yakın) ise kıyıya misinayı çekerek, dolayısı ile kuşu denizde sürükleyerek değil, atrap benzeri bir ağ yardımı ile çıkarın. Çünkü misinayı çekerek kuşu sürüklemeye başladığınızda kuşun da bundan kaçmak için direnç oluşturduğuna ve muhtemelen misinayı kopararak iğne ile birlikte kaçtığına şahit olacaksınız. Bir diğer ihtimal de bu çekme süresince kuşun uzun süre su altında kalıp boğulması.
  2. Kuş karaya çıkartıldıktan sonra tek elde güvenle tutulamayacak kadar büyük boyda ise havlu gibi temiz bir kumaşa sarıp mümkün ise göz kısmını da kapatıp güvenli tutuş pozisyonuna getirin.
  3. Eğer kuş büyük ise ve gagası güçlü ise diğer elle kuşun gagasını tutun. (Burun deliklerini kapatmamaya dikkat!!)
  4. Bir makas yardımı ile misinayı kesin ve kuşun vücudunda (büyük ihtimalle gagasında) kalan iğnenin sivri ucu mümkünse bir pense yardımı ile yassılaştırmaya çalışın.
  5. Sivri kısmı yassılaştırılan iğneyi uygun biçimde kuşun vücudundan çıkartın.
  6. Eğer kuş iğneyi yutmuş ve derine gitmiş ise misina mümkün olan en derin yerden /kuşun gagasının içine en yakın bölgeden kesin. Burada amaç dışarıda herhangi bir materyale takılacak uzunlukta misina bırakmamaktır.
  7. Eğer elinizdeki kuş bitkin görünüyorsa bir süre bir kutuda dinlendirin.
  8.  Kuşu, sağlıklı görünüyorsa suya salın.

Hedef dışı av olarak yakalanmış deniz kuşlarının nasıl kurtarılması gerektiğini anlatan birçok rehber mevcut. Biz görselli olan bir tanesini sizinle paylaşıyoruz.